02:37
11-11-2019

Eik in de kijker: de Quercus ilex in struikvorm

Hugo Maes van de gelijknamige vaste plantenkwekerij heeft in de loop der jaren een passie voor de eik ontwikkeld, meer bepaald voor de Quercus ilex (steeneik) en zijn kleinere soortgenoot de Quercus coccifera (kermeseik). Beide variëteiten doen het, vaak in struikvorm, zeer goed op onze bodem en in ons klimaat en worden met de dag populairder in Vlaamse tuinen. Het idee om zelf steeneik te kweken, deed Hugo op in een Frans Klooster. Een goddelijke ingeving?

Eigen kweek

Quercus ilex is in Zuid-Europa en Noord-Afrika één van de meest voorkomende houtige gewassen. Daarom trekt Hugo Maes jaarlijks naar Zuid-Frankrijk. Hoog op de koude heuvels van de Garrigue, met zijn kalkrijke gronden, verzamelt hij de rijpe, spitse eikels van de steeneik. Deze laat hij zelf kiemen en kweekt ze op tot struiken en haagstruiken. Dankzij de zorg die met het opkweken gepaard gaat, kunnen de planten wennen aan ons klimaat en bodemgesteldheid en zijn ze winterhard tot zeker -18°C. Een regelmatige snoei en nauwgezette verzorging van de jonge planten zorgt ervoor dat ze uitgroeien tot mooi vertakte, bossige exemplaren die na het verplanten snel aanpakken in hun nieuwe omgeving. Door zelf minutieus de zaden te selecteren, heeft de inlands geteelde steeneik een veel kleiner blad dan de Italiaanse importexemplaren. Het jarenlange pionierswerk van Hugo Maes heeft ertoe geleid dat steeds meer tuinarchitecten in hun bestek voorschrijven dat de planten van Belgische oorsprong moeten zijn, specifiek omwille van hun bladvorm en -grootte. Ook passen tuinarchitecten steeneik steeds vaker toe in eigen tuin en dit is ronduit veelbetekenend.

Wintergroen decoratief blad

Typisch voor de steeneik is zijn wintergroen en enigszins leerachtig blad, glanzend aan de bovenzijde, viltgrijzig tot zilverkleurig onderaan en gladgerand of hulstachtig getand. Quercus ilex is weliswaar wintergroen, maar kan bij langere periodes van koude gedeeltelijk zijn blad verliezen, dat echter meteen door jong en vers blad vervangen wordt.

Dit wintergroene aspect maakt de steeneik onder andere bijzonder geliefd voor het aanplanten als haag en voor massieven.

Uiteenlopende snoeivormen

Quercus ilex is traaggroeiend en leent zich hierdoor optimaal tot allerhande snoeivormen. Eén snoeibeurt per jaar volstaat om ze in bedwang te houden. Wie het strakker wil, kan best twee snoeibeurten voorzien, in het voorjaar en in het najaar. Snoeien kan probleemloos in diverse vormen: bolvormig als struik of kleine boom, gewolkt of strak rechtlijnig in blok bij moderne tuinen.. En zelfs in een nonchalante niet-gesnoeide vorm weet de steeneik nog steeds perfect te verleiden.

Breed inzetbaar

De toepassingen van Steeneik zijn nagenoeg onbeperkt. De plant is inmiddels uitgegroeid tot een geduchte concurrent voor buxusbollen, buxusmassieven en buxushagen, al dan niet grofbladig. Ook wordt steeneik steeds meer gebruikt als alternatief voor hulsthagen en haagbeuk. Of als windkering in kusttuinen. Verder doet Quercus ilex het bijzonder goed als onderbeplanting, als bodembedekker en als resistente, onderhoudsarme aanplanting op bermen en taluds. In haagvorm is de steeneik bovendien een ideale groene achtergrond voor grijsbladige beplantingen.

Quercus ilex in gewolkte snoeivorm.

 

Bijzonder resistent

Plantenziektes en -aantastingen zijn van alle tijden. De globale wereldhandel maakt echter dat insecten en ziektes uit andere continenten sneller en makkelijker naar onze contreien kunnen meereizen, waar ze bijzonder veel schade aanrichten. Denken we maar aan de oprukkende en moeilijk bestrijdbare buxusmot of ook nog de taxuskever. Ze zijn uitgegroeid tot geduchte vijanden van onze traditionele hagen en daarmee is de vraag naar resistente planten groter dan ooit voorheen. Quercus ilex is hier ongevoelig voor en biedt probleemloos het hoofd aan dergelijke bedreigingen. Daarmee werpt steeneik, naast hulst, zich op als het beste alternatief voor een traditionele buxusbeplanting.

Op maat van ons klimaat

We staan voor een aantal onafwendbare klimatologische veranderingen. Extremen steken steeds vaker de kop  op. Periodes van overvloedige regenval wisselen af met verzengende hitte en droogte. Veel planten hebben het daar lastig mee, maar niet de steeneik. Steeneik voelt zich in zijn sas in ons klimaat en zal in alle omstandigheden perfect gedijen, zolang de ondergrond maar kalkrijk en doorlatend genoeg is. Ook in het zilte en vaak winderige zeeklimaat voelt de Quercus ilex zich thuis en wordt hij precies daarom vaak aangeplant als groenblijvende windkering die winter en zomer privacy garandeert.

Miniatuurversie

De kermeseik of Quercus coccifera is een miniatuurversie van de Quercus ilex en  wordt ook wel hulsteik genoemd, omwille van zijn klein, hard en gestekeld blad.  Quercus coccifera is in alle opzichten kleiner en compacter dan de steeneik. In het Zuiden komt hij overvloedig voor als ondoordringbare onderbegroeiing in de wouden. In het voorjaar vertoont de kermeseik een zachte bronskleur. Het is in onze streken een waardevol alternatief voor de traditionele vakbeplanting. Als onderhoudsarme bodembedekker oogt de kermeseik ook bijzonder mooi als ondergroei bij bomen van steeneik.    

Voor meer info: www.vasteplantenhugomaes.be

Tekst: Philip Doutreligne 
Beeld: Tuinarchitect Bert Daenekindts

Abonneer u op onze nieuwsbrief

Greenpro partners